Waarom verse groenten niet van ver hoeven te komen

Editie 01
Dirk vroeg ons Wat doen de kassen op het dak van De Schilde?
Kassen op het dak van het gebouw 'De Schilde'

Begrijp jij waarom je tomaten altijd van ver komen? Het bedrijf UrbanFarmers in elk geval niet. Het trok de stoute schoenen aan en bouwde een enorme vis- en groentekwekerij op een ongebruikelijke plek: het dak van het oude Philipsgebouw ‘De Schilde’ aan de Televisiestraat in Den Haag.

‘De Schilde’ werd in de jaren '50 in opdracht van Philips ontworpen door architect Dirk Roosenburg, de grootvader van Rem Koolhaas. In mei dit jaar opende UrbanFarmers haar deuren in de voormalige televisiefabriek. Met een oppervlakte van 2.500 m² is het de grootste dakboerderij van Europa. 

Vers is een emotie

Managing Director Mark Durno
Mark Durno is Managing Director bij UrbanFarmers. Toen hij van het project hoorde, bedacht hij zich geen moment. Hij zegde zijn goedbetaalde baan als jurist op en verhuisde naar Den Haag.

Managing Director Mark Durno, zelf opgegroeid op een boerderij in Schotland, vindt zichzelf een bevoorrecht mens. ‘Ik weet wat vers betekent. Vers is de smaak van de tomaten die je net hebt geoogst. Vers is de geur in je kleding wanneer je de kas verlaat. Die ervaring wil ik stadmensen ook meegeven. Zodat ze de vissen zien zwemmen en de kruiden ruiken tijdens het oogsten. Dat is weer eens wat anders dan boodschappen doen in de supermarkt.’

Negentig procent waterbesparing

Op het dak van het 34 meter hoge gebouw staat de kas van de UrbanFarmers. Daarin verbouwt het bedrijf sla, tomaten, aubergines en komkommers. Een etage lager staan de tanks waar ze roze tilapia kweken. Hierbij maakt de stadsboerderij gebruik van 'aquaponics': de ontlasting van de vissen levert voedingstoffen voor de plantengroei en de plantenwortels filteren op hun beurt het water voor de vissen. Het is een natuurlijke, milieuvriendelijke en duurzame manier van voedselproductie, zonder het water te hoeven verschonen en zonder chemische stoffen toe te voegen.

Visueel overzicht hoe het systeem met aquaponics werkt
Zo werkt het systeem van aquaponics.

Het groeiproces van de vissen is gericht op de smaak. Iedere week komen er nieuwe visjes binnen. Naarmate de vissen groeien, verhuizen ze naar grotere tanks. Zo hebben de vissen voldoende ruimte om te volgroeien. Dat komt de smaak ten goede. Na negen maanden zijn ze groot genoeg voor consumptie.

Roze tilapia in de vissentank
Roze tilapia worden in grote tanks gekweekt.

 

Achthonderd kilo tomaten per week

Tomaten groeien een stuk sneller. ’Tien weken’, vertelt Mark. Elke week oogst hij ongeveer anderhalve kist tomaten per plant. ‘Vorige week hadden we 800 kilo rijpe tomaten’, aldus Mark. ‘Oogsten doen we twee keer per week. En de volgende ochtend leveren we ze al af bij de restaurants. Hoe vers wil je het hebben?’

Als het bedrijf op volle capaciteit draait, is de boerderij in staat om jaarlijks ongeveer 40 ton groenten en 20 ton vis te produceren. ‘Dat hangt wel af van de verschillende soorten groenten’, legt Mark uit. ‘Bij meer verschillende soorten groenten kunnen we minder grote aantallen produceren, maar die diversiteit is wel belangrijk. Als we elke week alleen maar tomaten leveren, gaat dat onze afnemers snel vervelen.’

Paul plukt tomaten en doet ze in een oranje krat
Paul is een van de telers van UrbanFarmers. ‘Ik eet ze de hele tijd. De kerstomaatjes zijn mijn favoriet’, zegt hij. Wekelijks oogst Urban Farmers zo'n 800 kilo tomaten.
Een oranje krat vol tomaten

Lokale voedselproductie

Den Haag werkt al jaren aan het milieuvriendelijker maken van de stad. Erik Pasveer, hoofd Stedenbouw en Planologie, houdt zich hiermee dagelijks bezig. ‘Het veranderen van de manier waarop wij met voedsel omgaan is daar een voorbeeld van’, vertelt hij. ‘Dat gaat over het produceren van voedsel, maar ook over de aanvoer ervan. Slim en gezond produceren kan prima in de stad. Veel stadsbewoners kweken zelf groenten in een volkstuin. Zo houdt je de stad groen.'

Pasveer legt uit dat ook professionele partijen voedsel kunnen produceren in de stad. 'Dat noemen we stadslandbouw. Hoge gebouwen die leegstaan zijn daarvoor ideaal. Je krijgt dan een soort gestapelde landbouw. Het is een goed voorbeeld van slim en duurzaam gebruikmaken van de schaarse ruimte in de stad. Het past ook in deze tijd, aangezien er door de crisis veel leegstand is ontstaan. Die zijn we de afgelopen jaren in rap tempo aan het opvullen met alternatieve functies, waaronder voedselproductie. Wat er in De Schilde gebeurt, is daarvan een mooi en inspirerend voorbeeld.’

Wees welkom

Wil je zelf een keer een kijkje nemen bij de UrbanFarmers? Dat kan. De deuren van de dakboerderij staan open voor geïnteresseerden. Iedereen is welkom.

Bezoekersruimte bij UrbanFarmers met uitzicht over Den Haag
Wil je meer weten, lid worden of wil je een rondleiding? Kijk dan op urbanfarmers.nl

Feiten en cijfers

  • 90 procent minder waterverbruik dan bij traditionele tuinbouw
  • 20 ton vis per jaar
  • 40 ton groenten per jaar
  • 800 kg tomaten per week
  • 350 kg vis per week

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Waarom verse groenten niet van ver hoeven te komen

Gepubliceerd op 16 november 2016 Geschreven door Sandy Vivaldi Fotografie door Fleur Beemster

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 01

16 november 2016
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
01