Door de ogen van de planoloog

Editie 09
CF049809.jpg

'Wist je dat er in Den Haag jaarlijks zo’n 4.000 nieuwe inwoners bijkomen?', vraagt stadsplanoloog Jeffrey de Jong. 'Voor al die mensen moeten we een plek vinden binnen de stadsgrenzen, want uitbreiden is er niet meer bij. Tegelijkertijd willen we ook een meer groene en duurzame stad. Hoe organiseer je dat in de dichtstbevolkte stad van Nederland? De uitdaging van mijn vak is om de stad zó in te richten dat hij toch aantrekkelijk, bereikbaar en leefbaar blijft.'

Met meer mensen op hetzelfde stukje: dat vraagt wel wat van de stad en zijn inwoners. Zo wordt de druk op de openbare ruimte steeds groter. 'De stad wordt tegenwoordig zo intensief gebruikt dat de buitenruimte steeds meer de huiskamer van de stad wordt', vertelt Jeffrey. Een ontwikkeling die er in de binnenstad bijvoorbeeld toe heeft geleid dat voetgangers en fietsers in de afgelopen jaren meer ruimte kregen. Een mooi voorbeeld is volgens Jeffrey de Grote Markt, die in de afgelopen 25 jaar steeds verder werd vrijgemaakt van (auto)verkeer. 'Natuurlijk moet er ook ruimte blijven voor auto’s in Den Haag, maar de toegenomen druk zorgt er wel voor dat we hierin steeds vaker scherpere keuzes moeten maken.'

CF049788.jpg
Met meer mensen op hetzelfde stukje: dat vraagt wel wat van de stad en zijn inwoners.

 

Slimme keuzes

Toch gaat het inrichten van de stad niet altijd over scherpe keuzes, want ook slimme oplossingen kunnen ervoor zorgen dat het prettig wonen of werken is in de stad. Neem bijvoorbeeld het verkeer: naast bereikbaarheid is ook de snelheid waarmee mensen zich van A naar B kunnen verplaatsen belangrijk. 'Dankzij nieuwe technieken en innovatie kunnen we steeds meer', vertelt Jeffrey. 'Zo kunnen sensoren in stoplichten of lantarenpalen regelen dat ieders route zo snel en soepel mogelijk verloopt. En we kunnen er tegenwoordig zelfs voor zorgen dat bij hevige regen of té warme zomerdagen, fietsers sneller voorrang krijgen dan auto’s.'

Omdat een stad ook moet kunnen ademen is aandacht voor groen ontzettend belangrijk, weet Jeffrey. 'Den Haag is een behoorlijk groene stad en als planologen proberen wij de stad zo in te richten dat iedereen daar ook optimaal gebruik van kan maken. Zo zorgen we voor goede fiets- en OV-verbindingen, waardoor al dat groen goed toegankelijk en bereikbaar wordt.' Daarnaast vraagt de steeds drukkere stad ook om extra groen, al is daarvoor in bebouwd gebied soms de nodige inventiviteit nodig. Jeffrey: 'We kijken verder dan de grond en er wordt bijvoorbeeld geëxperimenteerd met groene daken als nieuw landschap. Het mooie hieraan is dat het niet alleen visueel aantrekkelijk is: zo’n groen dak leent zich ook uitstekend voor zonnepanelen en werkt bovendien als tijdelijke wateropvang en als isolatie voor een woning.'

Digitaal democratiseert

Overigens zijn het niet alleen planologen als Jeffrey die bedenken hoe een stad eruit komt te zien. Natuurlijk tellen ook de mening en de wensen van de Hagenaren zelf. 'Op abstract niveau weten we vrij goed hoe de stad werkt, maar voor het echte gevoel met een wijk, buurt of straat moet je toch bij de bewoners zijn', zegt Jeffrey. Het actief betrekken van bewoners en ondernemers bij de ontwikkeling van de stad is volgens Jeffrey echt een trend geworden. Vroeger kwamen die namelijk pas in beeld op het moment dat een plan zo goed als klaar was, maar door opkomst van digitale technieken is dat sterk veranderd. 'Bij het presenteren van een plan is visualisatie, zoals in de vorm van een maquette, ontzettend belangrijk', vertelt Jeffrey. ‘Traditionele maquettebouw is duur en tijdrovend, maar een 3D-tekening is natuurlijk veel sneller gemaakt. En met een simpele druk op de knop printen we het tegenwoordig ook driedimensionaal uit. We kunnen nu veel makkelijker en sneller iets laten zien, waardoor we burgers ook eerder kunnen betrekken bij een planproces.'

CF049814.jpg
'Traditionele maquettebouw is duur en tijdrovend, maar een 3D-tekening is natuurlijk veel sneller gemaakt. En met een simpele druk op de knop printen we het tegenwoordig ook driedimensionaal uit', aldus Jeffrey de Jong.

De inzet van digitale middelen zal volgens Jeffrey de komende jaren alleen maar groter worden. Zo wordt op dit moment gewerkt aan een virtueel 3D model van de stad: een soort SimCity dat weergeeft hoe de stad er nu uit ziet, maar dat ook laat zien wat er gebeurt als je een gebouw neerzet of verwisselt. 'Dankzij 3D techniek en virtual en augmented reality kun je mensen écht meenemen in de wereld waar je naar toe wil', zegt Jeffrey. 'Dat zorgt voor een heel ander, meer open gesprek.'

Met augmented reality breng je de virtuele wereld tot leven, zoals Pokémon GO.

Droomhuis

Maar burgers wíllen ook steeds meer zeggenschap en verantwoordelijkheid als het gaat over de invulling van de publieke ruimte, merkt Jeffrey. 'Burgers zijn mondiger en ze weten wat ze willen. Maar ze zijn ook bereid om daar zelf iets voor te doen. Bij de gemeente noemen we dat 'Haagse Kracht'. Als stad moet je daarvoor ruimte geven waar het kan en richting geven waar het moet.' Samen de stad maken: het is een mentaliteitsverandering die de gemeente graag omarmt. En goed voorbeeld daarvan is het programma 'Ik-bouw-in-Den-Haag', waarbij mensen een kavel of klushuis kopen om vervolgens met minimale regels vanuit de gemeente een eigen droomhuis te kunnen bouwen. Het zijn moderne concepten als deze die Jeffrey eigenlijk wel vaker zou willen zien. 'Wanneer een woning een verlengstuk van de bewoner zelf wordt, leidt dat vaak tot meer betrokkenheid met en tot meer verantwoordelijkheid voor de omgeving. Soms vraag ik me zelfs wel eens af wat er zou gebeuren als we een compleet stukje stad vrijwel los zouden laten, om het, met minimale richtlijnen, organisch te laten groeien. Ik denk dat meer vrije invulling de stad wat dynamischer en meer eigen zou maken.'

Meer weten over hoe de gemeente samen met de stad aan de toekomst van Den Haag wil werken? Kijk dan op www.ruimtevoordestad.nl.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Door de ogen van de planoloog

Gepubliceerd op 24 maart 2017 Geschreven door Stéphanie Albicher Fotografie door Lodewijk Duijvesteijn

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 09

24 maart 2017
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
09