De ambtsketen als hét symbool voor iedere burgemeester

Editie 07
Jullie stelden de volgende vraag aan Editie 070: Waarom draagt een burgemeester eigenlijk de ambtsketen?
bgm,-sint.pg.jpg

Negen jaar heeft burgemeester Van Aartsen ‘m gedragen. De ambtsketen. Nu Van Aartsen afscheid van de gemeente heeft genomen, krijgt de keten halverwege maart een nieuwe eigenaar: burgemeester Pauline Krikke. Maar waarom draagt een burgemeester eigenlijk de ambtsketen? En wanneer wel en wanneer niet?

Mark Verheul is hoofd kabinet en protocol van de gemeente. En wanneer de burgemeester een publiek optreden heeft, is Mark of één van zijn collega’s daar ook bij.  Zij zorgen ervoor dat protocollair alles vlekkeloos verloopt en zij dragen tevens zorg voor de ambtsketen. Want die neemt de burgemeester niet zelf mee. ‘Dat is niet burgemeesterwaardig’, zegt Mark. ‘Bovendien moet de ambtsketen mooi recht hangen en daarom helpen wij ook altijd even bij het omhangen.’ 

Een koninklijk besluit

In 1852 besloot Koning Willem III, op voordracht van minister Thorbecke, dat alle burgemeesters in Nederland een ambtsketen moesten dragen. Met een ambtsketen ben je als burgemeester gemakkelijk te herkennen en je straalt trots en gezag uit. Wanneer de burgemeester de keten moet dragen staat ook in het besluit: bij de gemeenteraadsvergadering, bij een ontvangst van de Koning en/of Koningin, een commissaris van de Koning of een minister, en bij een publiek optreden tijdens brand, oproer, samenscholingen en verstoringen van de openbare orde. Maar ook bij het uitreiken van Koninklijke onderscheidingen, tijdens herdenkingen en bij ontvangst van (internationale) gasten draagt de burgemeester de ambtsketen.

Thorbecke-5.jpg
Bij de onthulling van het standbeeld van Thorbecke in Den Haag droeg de burgemeester natuurlijk de ambtsketen. - foto van Roel Rozenburg

 

Wel of geen ambtsketen

In bepaalde gevallen mag de burgemeester zelf bepalen de ambtsketen wel of niet te dragen. ‘Zo droeg burgemeester Van Aartsen geen ambtsketen als de burgemeesters van Rotterdam, Amsterdam of Utrecht in Den Haag op werkbezoek kwamen,’ vertelt Mark. ‘De ambtsketen bleef ook in de kluis bij persconferenties tijdens calamiteiten. Dan kan men het dragen van een ambtsketen juist weer als ongepast ervaren. Het is dan niet nodig om te laten zien dat je de burgemeester bent. Dat weet men wel. Er zijn wel meer burgemeesters die de ambtsketen dan niet dragen.’ 

Er bestaan heel wat richtlijnen, maar er is ook nog wel wat ruimte voor eigen interpretatie. Doe je ‘m bijvoorbeeld om bij de intocht van Sinterklaas, een lunch met ambassadeurs, een religieuze bijeenkomst, een huldiging van sportkampioenen of bij het feliciteren van een inwoner die net 100 jaar is geworden? Mark: ‘Die keuzes maakt de burgemeester zelf, maar daar adviseren we uiteraard ook per gelegenheid in. Het hangt af van het formele of informele karakter van de bijeenkomst en welke gasten erbij aanwezig zijn. Ook  de nieuwe burgemeester zal daar keuzes in maken. Daar ben ik wel benieuwd naar.’

De Haagse ambtsketen

De Haagse ambtsketen is al 104 jaar oud en werd in 1913 aangeschaft ter gelegenheid van de ingebruikname van de raadszaal aan de Javastraat.  Burgemeester Karnebeek was de eerste die ‘m droeg. De zilveren keten kostte toen 200 gulden. ‘De ambtsketen heeft dus vooral een symbolische waarde’,  legt Mark uit. ‘En er is er natuurlijk maar één van. De ambtsketen is bijzonder om te zien. De keten bestaat uit elf bewerkte schakels die om en om een ooievaar en een dolfijn laten zien, wat de verbondenheid van Den Haag en Scheveningen symboliseert. Je zou denken dat ie behoorlijk zwaar is, maar dat valt reuze mee.’

Mark Verheul: 'De ambtsketen heeft vooral een symbolische waarde.' - foto van Henriëtte Guest De Haagse ambtsketen - foto van Henriëtte Guest

Gemeente- en Rijkswapen

Net als alle andere ambtsketens hangt er een penning aan de Haagse ambtsketen. Op de voorzijde van de penning staat het gemeentewapen en op de achterzijde het Rijkswapen. Bij de meeste plechtigheden zal de burgemeester de ambtsketen zo dragen dat het gemeentewapen zichtbaar is. Maar als de burgemeester het Rijk vertegenwoordigt, bijvoorbeeld bij Koninklijke onderscheidingen, dan moet het Rijkswapen zichtbaar zijn. Mark: ‘Eigenlijk klopt ons gemeentewapen op de penning niet meer. De woorden ‘Vrede en Recht’ staan er niet op. Maar van een aanpassing op de  ambtsketen is vooralsnog geen sprake.’

Wist je dat...

  • ... de nieuwe burgemeester van Den Haag, Pauline Krikke, op 17 maart wordt benoemd? Zij krijgt dan de ambtsketen overhandigd door locoburgemeester Tom de Bruijn.
  • ... ook voor de wethouders er een ambtsketen is? Deze wordt ook wel de wethoudersketen genoemd. Deze keten is een stuk eenvoudiger en weegt minder dan de ambtsketen van de burgemeester. De wethoudersketen wordt regelmatig gebruikt door wethouders als ze officiële taken als locoburgemeester verrichten en de burgemeester tegelijkertijd elders in de stad de ambtsketen draagt.
  • ... de allereerste Haagse ambtsketen al in 1852 werd gemaakt? Het was een simpele keten met langwerpige schakels en een penning met het gemeentewapen. De keten is ooit zoekgeraakt en nooit meer teruggevonden. 
  • ... een burgemeester het moet melden als hij of zij de ambtsketen in een andere gemeente wil dragen?
  • ... de ambtsketen ook buiten Nederlands grondgebied mag worden gedragen? Het Vredespaleis staat op internationaal grondgebied en daar mag de burgemeester de ambtsketen ook gewoon dragen.
  • ... ministers, commissarissen van de Koning en de Minister President geen ambtsketen dragen?
  • ... je geen ambtsketen draagt op een smoking (avondkleding)?
  • ... dat de burgemeester van Madurodam ook een ambtsketen draagt? Als er in Madurodam een nieuw gebouw wordt onthuld, komt vaak ook de burgemeester van de gemeente waarin het gebouw in het echt staat. De beide burgemeesters dragen dan de ambtsketen.
  • ... burgemeesters in Luxemburg, België, Frankrijk en Italië een sjerp dragen in plaats van een ambtsketen?

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

De ambtsketen als hét symbool voor iedere burgemeester

Gepubliceerd op 24 februari 2017 Geschreven door Alice Moore Fotografie door

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 07

24 februari 2017
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
07