Meeuw en mens: een ongelukkig huwelijk?

Editie 45
Headerfoto-meeuw.jpg

Vooral in de zomer ondervinden we last van ze. Ze pikken vuilniszaken open op zoek naar eten, zodat al het afval op straat belandt. Lopen hondsbrutaal bij frietkramen te bietsen voor voedsel of belagen ons in duikvlucht als we een haring halen bij de visboer: de meeuw.  Deze wettelijk beschermde vogel lijkt tegenwoordig meer een hinderlijke lastpak dan een symbool van strand, zee en zon. Jammer, want het is een boeiende en intelligente vogel. Stadsecoloog Martin van den Hoorn en milieubeheerder Jan van Ankum van de gemeente vertellen over de Haagse stadsmeeuw (of is het eigenlijk een Rotterdamse meeuw op visite?), de overlast en wat we eraan kunnen doen.

‘Weet jij waarom meeuwen zo krijsen?’ Martin van den Hoorn, stadsecoloog van de gemeente en voor het interview speciaal gekleed in een blouse met vogelprint, glimlacht terwijl hij de vraag stelt. ‘Omdat meeuwen oorspronkelijk alleen langs de kust voorkomen en boven het geluid van de branding moeten uitkomen.’ En in dat woordje ‘oorspronkelijk’ zit een belangrijk deel van de overlast die meeuwen in de stad veroorzaken. Want inmiddels is de zeemeeuw óók een stadsmeeuw.  

Martin van den Hoorn.jpg
Martin van den Hoorn, stadsecoloog

Martin legt uit: ‘Veel meeuwen uit Rotterdamse meeuwenkolonies vliegen op zoek naar voedsel naar Den Haag. Zo’n vliegtochtje uit Rotterdam is voor deze sterke en goede vliegers een reis van niks. Jonge en volwassen meeuwen vliegen makkelijk van Nederland naar Spanje, waar ze overwinteren. De jonge meeuwen verblijven tijdens hun jeugd en puberteit van circa 4 jaar lekker in Spanje en Afrika. Volwassen meeuwen keren in het voorjaar dan terug naar ons land voor de broedtijd. In augustus maken ze zich dan weer op voor de terugreis richting zuiden. En in onze wintermaanden komen de meeuwen uit Oost-Europa naar ons land om hier te overwinteren.’

Nasi

Maar waarom trekken deze vogels steeds meer de stad in? Martin: ‘Doordat de mens steeds meer ruimte nodig heeft, is er minder ruimte voor de meeuw om te broeden en om aan voedsel te komen. Ook zijn vuilnisplaatsen tegenwoordig afgedekt en wordt bijvangst van vissers aan wal gebracht. Kortom, meeuwen zijn nu aangewezen op het voedsel dat wij laten slingeren. Ze zijn gek op afval op straat, pikken met hun snavels vuilniszakken open en bedelen bij vis- en frietkramen; ze eten echt alles. De eerste jonge meeuw die ik in Den Haag ving om te ringen, kotste mij onder met … nasi. Sommige meeuwen zijn gek op mayonaise. Andere laten brood bij viswinkels links liggen en eten alleen kibbelingresten uit vuilnisbakken. Ze kunnen best kieskeurig zijn’, lacht Martin.

Meeuwen.jpg
Meeuwen: ze eten echt alles!

Huizen als rotskliffen

Behalve onze Rotterdamse voedselforenzen zijn er natuurlijk ook Haagse meeuwen. Die nestelen vooral op platte daken. Eigenlijk zijn onze steden de nieuwe rotskliffen voor deze dieren, die oorspronkelijk in kustgebieden vaak in rotsen nestelden of in duingebieden. Door de vossen, een natuurlijke vijand, doen ze dat niet meer. ‘Ik schat dat er tussen de 1.200 en 1.400 nesten zijn in Den Haag. Dat zijn dus tussen de 2.600 en 2.800 meeuwen die in Den Haag broeden. En dan zijn er dus ook nog tussen 5.000 en 10.000 ‘meeuwenforenzen’. In onze stad gaat het dan vooral om zilvermeeuwen en kleine mantelmeeuwen. Circa 80% van de jonge meeuwen overleeft de eerste 2 jaren niet, alleen de sterksten overleven, legt Martin uit.‘ Als ze eenmaal weten hoe de wereld in elkaar zit, waar je voedsel kunt halen en waar zich de gevaren bevinden kunnen ze wel 25 tot 35 jaar oud worden.’

Stadsmeeuw als nieuw fenomeen


Martin heeft begrip voor de mensen die last hebben van de overlast. ‘Ik sprak laatst een oudere mevrouw die van al dat gekrijs niet meer slaapt. En door de huidige droogte zijn er deze zomer ook meer klachten van bewoners, omdat meeuwen aan minder natuurlijk voedsel kunnen komen door die aanhoudende droogte. Maar we moeten ons ook realiseren dat we als mensen de overlast deels zelf veroorzaken. Enerzijds door de ruimte die wij als mensen innemen en anderzijds door het laten slingeren van afval of restanten van de barbecue of door het voeren van meeuwen met brood. Helaas is de mens die de overlast veroorzaakt vaak niet dezelfde als die er last van heeft. De stadsmeeuw is een nieuw fenomeen waarmee we samen moeten leven in de stad. Dat is niet alleen een opgave voor Den Haag, Leiden en Katwijk, maar ook voor kuststeden in België, Noord-Frankrijk en Engeland. We komen er niet meer vanaf. De uitdaging is bij grote overlast slimme acties proberen te nemen en bedenken om die overlast te beperken.’  

Jan van Ankem.jpg
Jan van Ankem, milieubeheerder Haagse Hout

Etenstijd

Zo’n slimme actie is het gebruik van gele vuilniszakken. Jan van Ankum, werkzaam op het stadsdeelkantoor Haagse Hout weet er alles van. ‘In wijken zoals hier in Bezuidenhout zijn mensen aangewezen op vuilniszakken voor hun afval. Hier is helaas weinig tot geen ruimte, ook door de parkeerdruk, voor ondergrondse restafval containers. Op woensdag komt de vuilniswagen. Voor die tijd zijn de grijze vuilniszakken al kapot gepikt door meeuwen. Die weten feilloos wanneer het vuilnis wordt opgehaald. In andere wijken met vuilniszakken en andere ophaalschema’s weten ze ook wanneer het ‘etenstijd’ is. En dus ligt al die troep op straat. Vervelend voor de bewoners, vervelend voor de vuilnisophalers. En bij deze warme temperaturen ook nog eens extra onhygiënisch. Er komt nu bijna standaard een veegwagen nadat de vuilniswagen is langs geweest om de achtergebleven troep op straat op te ruimen.’

gele zak.jpg
De gele zakken zijn extra stevig

Gele vuilniszakken

Sinds een aantal jaren gebruikt de gemeente gele vuilniszakken. Die zijn extra stevig en gratis af te halen bij veel stadsdeelkantoren en kinderboerderijen in de periode april – augustus, het broedseizoen van de meeuwen wanneer de overlast het grootst is. Jan vertelt dat dit jaar al meer dan 40% meer gele vuilniszakken zijn opgehaald. ‘Je merkt dat mensen door voorlichting en mond-op-mond- reclame beter op de hoogte zijn van het bestaan van deze vuilniszakken. Ook Wijkberaad Bezuidenhout is bijvoorbeeld zelf heel actief met maatregelen tegen overlast. Er is ook een bewoner die voor de hele straat de gele zakken ophaalt. En het resultaat zie je gewoon meteen. Er ligt geen troep op straat.’

Puck Bakker.jpg
Puck Bakker gebruikt alleen nog maar gele zakken

Iedereen aan de gele zak

Puck Bakker woont in de Cornelis Houtmanstraat en maakt dankbaar gebruik van de gele zakken. ‘Ik woon op de begane grond en iedere keer wanneer het vuilnis opgehaald werd, lag de stoep voor onze deur alweer helemaal bezaaid met afval. Die meeuwen zijn ook zo brutaal. Maar sinds ik en de meeste buren de gele vuilniszakken gebruiken, is de overlast een stuk minder geworden. Het zou fijn zijn als alle buren ze gaan gebruiken, want dan heeft het echt effect.'

Jaap in actie.jpg
Chauffeur en belader Jaap den Dulk (links) hoopt dat iedereen de gele zak gaat gebruiken

Tip voor bewoners

Chauffeur en belader Jaap den Dulk die al 40 jaar op de vuilniswagen rijdt, is het met Puck eens. Ook hij ziet duidelijk verschil nu men de gele zakken meer gebruikt. Jaap hoopt erop dat uiteindelijk iedereen die nog vuilniszakken aan de straatkant zet, de gele zakken gaat gebruiken. ‘Ik heb nog een tip voor bewoners: zet je vuilniszak(ken) niet de avond van tevoren buiten, maar zet je afval om 07:30 uur ’s ochtends aan de stoeprand.’

Vuilnismannen.jpg
In de Spaarwaterstraat gebruikt men de gele zak al volop

De straat op!

Op woensdagochtend wordt het vuilnis opgehaald in Haagse Hout. Hoewel er aardig wat gele vuilniszakken aan de straatkant staan, zijn er best nog wat grijze vuilniszakken te bespeuren. De redactie van Editie070 ging de straat op en vroeg aan de voorbijgangers of zij de gele zak al kennen en waar die voor bedoeld is. 

Meer informatie

Meer weten over het beperken van meeuwenoverlast? Kijk dan op denhaag.nl.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Meeuw en mens: een ongelukkig huwelijk?

Gepubliceerd op 10 augustus 2018 Geschreven door Jan Jens Fotografie door Arnaud Roelofsz

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 45

10 augustus 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
45