Haagse gebedshuizen: koplopers in duurzaamheid

Editie 41
geloven-in-groen-headerfoto.jpg

Haagse christenen, hindoes en moslims werken samen aan het vergroenen van hun gebedshuizen. Editie070 bezocht een kerk, een tempel en een moskee om te horen hoe ze dit aanpakken. ‘We geloven dan misschien niet hetzelfde, we leven toch allemaal in dezelfde wereld.’

Het is een uniek project in Nederland: Geloven in Groen. Haagse gelovigen van verschillende religies komen regelmatig bij elkaar om ervaringen te delen op het gebied van duurzaamheid. Als het gaat om de aanschaf van zonnepanelen, energiebesparing of het aanleggen van een moestuin, hebben christenen, moslims en hindoes veel gemeen. Hoe verwarm je bijvoorbeeld op een energiezuinige manier een groot gebouw voor een paar uur tijdens een gebedsdienst? En hoe inspireer je de achterban in de kerk of in de moskee om duurzamer te leven? Drie vertegenwoordigers van de gebedshuizen vertellen over hun redenen om zich in te zetten voor duurzaamheid.

Sewa Dhaam_pandit_bloemen (7).jpg
'De natuur is overal aanwezig in deze hindoetempel', zegt pandit Tewarie.

Hindoecentrum Sewa Dhaam

Pandit Surindre Tewarie, Spoorwijk, Laakkwartier

Het valt meteen op in hindoetempel Sewa Dhaam aan het Alberdingk Thijmplein: de natuur is overal aanwezig. Er zijn beelden van goden afgebeeld als dieren, ze dragen slingers van bloemen en overal in de tempel staan planten. ‘Je kan duurzaamheid niet los zien van het Hindoeïsme’, zegt pandit Tewarie, voorganger van deze tempel. Tijdens een rondleiding vertelt hij over hindoeïstische begrippen als Prakriti en Karma. Prakriti betekent dat we allemaal onderdeel zijn van de natuur. Karma draait om de consequenties van alles wat je doet. ‘Wat je zaait, zul je oogsten.’ Voor Tewarie zijn er talloze redenen om als hindoe met duurzaamheid bezig te zijn. ‘Daarom hebben we als bestuur van deze tempel nu ook gezegd: we moeten onze CO2-uitstoot verminderen.’

Pandit raam.jpg
Pandit Tewari is blij dat het bestuur wil investeren in dubbel glas en kunststof kozijnen.


Dat is een uitdaging, want de tempel is gevestigd in een oud schoolpand uit 1923. ‘De isolatie is slecht’, zegt Tewarie, terwijl hij naar het enkel glas en de oude houten kozijnen wijst. Hij is blij met het project Geloven in Groen. ‘Dat geeft ons een extra stimulans.’ Het bestuur heeft plannen gemaakt om te investeren in dubbel glas en kunststof kozijnen. Daarna zijn ook zonnepanelen een optie. De pandit hoopt zo bij te dragen aan een beter milieu en schone lucht. ‘Want er is nóg een reden om hier werk van te maken’, zegt hij. ‘Hindoes mediteren veel. En daar heb je schone lucht voor nodig.’

De Morgenster_overal groen (1).jpg
Op het dak van de Morgensterkerk liggen 54 zonnepanelen.

Morgensterkerk en christelijke milieuorganisatie A Rocha

Gijsbert Pellikaan, vrijwilliger, Morgenstond, Escamp

‘Ze zijn er! Yes! Die had ik vorig jaar nog niet gezien.’ Gijsbert Pellikaan staat enthousiast voor zijn zelfgebouwde insectenhotel. Hij bewondert de sluipwespen die hun intrek hebben genomen. Pellikaan is de drijvende kracht achter de aanleg van de nieuwe tuin van de Morgensterkerk aan de Genemuidenstraat in Escamp. Een aantal jaar geleden was hier alleen een parkeerplaats en verwilderd groen. Nu zoemen er bijen rond in een kleurige bloementuin, staan er prachtige fruitbomen en spelen kinderen in het gras. Vorig jaar kreeg de kerk een ‘Gulden Klinker’ van de gemeente uitgereikt. Een prijs voor mensen die samen iets doen om hun omgeving leefbaarder te maken.

Gijsbert in de geurige bloementuin bij de kerk. Zijn zelfgebouwde insectenhotel.

Voor Pellikaan is het vanzelfsprekend om in zijn kerk met duurzaamheid bezig te zijn. Hij is bioloog en landschapsecoloog van huis uit, en lid van de christelijke milieuorganisatie A Rocha. ‘De zorg voor de schepping hoort erbij, als christen. Het iets niet iets extra’s.’ De Morgensterkerk is een koploper op het gebied van duurzaamheid. Twee jaar geleden is de kerk verbouwd, geïsoleerd en van dubbel glas voorzien. Op het dak liggen 54 zonnepanelen. Pellikaan vindt het waardevol om in het project Geloven in Groen samen met andere gelovigen over duurzaamheid na te denken. ‘We geloven dan misschien niet hetzelfde, we leven toch allemaal in dezelfde wereld.’

 

Mescidi Kuba-moskee_zonnepanelen op het dak (6).jpg
Er liggen 14 zonnepanelen op het dak van de Turkse moskee Mescidi Kuba.

Moskee Mescidi Kuba

Ramazan Odek, één van de oprichters van de moskee en en hobbytuinier, Spoorwijk, Laakkwartier

Ramazan Odek staat op het Ledeganckplein in Laakkwartier en kijkt omhoog. Daar liggen 14 zonnepanelen op het dak van de Turkse moskee Mescidi Kuba. Duurzaamheid is belangrijk in de Islam, zegt Odek, in de jaren ‘90 1 van de oprichters van deze moskee. Volgens de islam heeft Allah de mens als hoeder van de schepping aangesteld. Odek vindt het belangrijk om samen met andere mensen in de buurt met duurzaamheid bezig te zijn. ‘We hebben de zonnepanelen voor de moskee collectief aangekocht samen met tien families uit de wijk.’ Odek is zelf ook veel met groen bezig. Hij houdt van tuinieren en is actief in de stichting hobbytuinen Schimmelweg. ‘De profeet heeft gezegd: Plant een boom, zelfs als je weet dat de wereld morgen zal vergaan.’

Mescidi Kuba-moskee_Ramazan Odek (2).jpg
Ramazan Odek vindt het belangrijk om samen met andere mensen in de buurt met duurzaamheid bezig te zijn.

‘De imam preekt ook wel eens over duurzaamheid’, vertelt Odek. ‘Onlangs hebben ze in de moskee bijvoorbeeld gesproken over de rituele wassing woedoe. Dat kan met heel weinig water’, zegt Odek. ‘Je hoeft de kraan niet te laten stromen.’ In moskeeën wordt door het ritueel van de wassing soms veel water verbruikt. Tijdens bijeenkomsten van het project Geloven in Groen hoorde Odek al van andere moskeeën dat ze daarom investeren in waterbeparende kranen. Dat lijkt hem ook wel wat. ‘Zo zie je maar: het delen van kennis over duurzaamheid is heel belangrijk’, zegt hij. ‘Daarom is Geloven in Groen ook zo goed.’

Wist je dat…?

  • ... de gemeente Den Haag het ontstaan van zogeheten ‘Duurzaamheidskringen’ stimuleert? Daarin kunnen bedrijven en organisaties uit dezelfde sector ervaringen uitwisselen. Er zijn kringen van theaters, hotels, musea en zorginstellingen. De kring van gebedshuizen is een jaar geleden van start gegaan.
  • … het best bijzonder is dat gelovigen van verschillende religies bij elkaar op bezoek gaan om van elkaar te leren? Inmiddels hebben 4 bijeenkomsten plaatsgevonden, steeds in een ander gebedshuis. Afwisselend waren daar zo’n 20 tot 30 gebedshuizen vertegenwoordigd.
  • … geloven in Groen wordt begeleid door Initiatives of Change? Dit is een wereldwijde organisatie die streeft naar positieve verandering in de wereld, met een afdeling in Den Haag.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Haagse gebedshuizen: koplopers in duurzaamheid

Gepubliceerd op 15 juni 2018 Geschreven door Elleke Bal Fotografie door Jurriaan Brobbel

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 41

15 juni 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
41