Tunnelveiligheid: geen 9 tot 5 baan!

Editie 40
De Koningstunnel in Den Haag.

Wellicht rij jij er ook wel eens doorheen: de Haagse Hubertustunnel of de Koningstunnel. Maar heb je er ooit bij stilgestaan wat voor werk er eigenlijk achter de schermen schuilgaat om de tunnels veilig, betrouwbaar en toegankelijk te houden voor het verkeer? 

Robin Bruinsma en zijn collega Kees Bierman werken beiden als technisch beheerder tunnels bij de gemeente Den Haag en weten hier alles van. Dat betekent dat zij opdrachtgevers zijn voor het onderhoud en beheer van deze tunnels en bijbehorende systemen. Tunneloperators Fred den Dulk en Wijnand Kuyt, bewaken op hun beurt het verkeer vanuit Havenbedrijf, Scheepvaart- en tunnelcentrale Scheveningen.

Robin Bruinsma is Technisch beheerder tunnels in Den Haag.
Robin Bruinsma is technisch beheerder tunnels.

Tunnels klaar voor de toekomst

Ook technische installaties verouderen. Goed onderhoud is dan ook een must en het is belangrijk om de installaties op tijd te vervangen. De technische installaties bepalen in belangrijke mate de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Bij dit soort installaties kun je denken aan camera’s en omroepluidsprekers, maar ook aan de vele noodtelefoons die in de hulppostkasten hangen, om met verkeersdeelnemers in de tunnel te kunnen spreken. In 2017 stond vervanging van deze intercoms op het programma. Het jaar 2019 wordt het jaar van een grootschalige renovatie voor de Koningstunnel. De tunnel wordt dan in 8 maanden tijd compleet vernieuwd.

Schoonmaakwerk en testen apparatuur

Naast technisch onderhoud krijgen de tunnels ook elk kwartaal een schoonmaakbeurt. De wanden worden dan gewassen met een grote wandenwasmachine, de goten worden geveegd en de putten gereinigd. Een team van ruim 30 man gaat aan de slag.

Schoonmaak in de Hubertustunnel in den Haag.
Grote schoonmaakbeurt voor de Hubertustunnel. Vervangen intercom.
Tunnelwerker vervangt intercom in de Hubertustunnel.

Voor deze werkzaamheden is het nodig de tunnels af te sluiten. Dit gebeurt tussen 21.00 uur ‘s avonds tot de volgende ochtend 06.00 uur, want dan hebben de minste verkeersdeelnemers er last van. Vaak gaat de tunnel 2 nachten dicht. Waarom 2 aaneengesloten nachten nodig zijn? Robin licht toe: ‘Dat heeft te maken met de hoeveelheid werk. Zo moesten we laatst, aanvullend op het reguliere onderhoud, 130 intercoms vervangen. Ook storingen die mogen wachten en we enkel tijdens een afsluiting kunnen oplossen, worden dan ingepland. Recent is nog een ventilator nagekeken zodat deze weer als nieuw is. Om de tunnel weer veilig open te kunnen stellen voor de weggebruikers testen we eerst ook nog alle systemen. Dat kost dus de nodige tijd.’

Ongeluk met slagboom

De beheerders maken van alles mee. Robin: ‘Begin november 2017 bijvoorbeeld, toen reed een auto een slagboom van de Hubertustunnel eruit. De bestuurder had de elektronische signalering (verdrijvingspijlen, rode kruizen, dynamische bebording en stoplichten) over het hoofd gezien, maar gelukkig had de bestuurder geen letsel opgelopen. Helaas komen dit soort situaties vaker voor. Het is dan onze taak om zo snel mogelijk de tunnel weer open te stellen voor de weggebruikers. De operator zorgt dan voor het laten wegslepen van de auto en wij zorgen ervoor dat de aannemer komt om de slagboom te vervangen of herstellen.’

Wijnand Kuijt is tunneloperator in Den Haag.
Wijnand Kuijt is tunneloperator.

Van paard in de tunnel tot dronken fietser

Wijnand Kuijt en Fred den Dulk zijn als tunneloperator verantwoordelijk voor de bewaking en bediening van onder meer de Hubertustunnel en Koningstunnel. Zij zijn de ‘koele kikkers’ die vanuit de centrale bedieningspost op Scheveningen werken. Zelf noemen ze het ook wel ‘het zenuwcentrum’. Fred: ‘Dit werk is onverwacht en onvoorspelbaar. Wij zijn 24 uur bereikbaar. Wij zorgen dag en nacht voor de veiligheid van de weggebruikers in de tunnel. Je moet dus je hoofd koel houden en de rust bewaren, want er gebeuren soms veel dingen tegelijk. Maar dat afwisselende maakt het tegelijkertijd juist ook leuk en mooi werk’, vertelt hij. ‘We leiden de verkeersstromen in goede banen en bewaken en signaleren via camera’s. We signaleren bijvoorbeeld ook spookrijders. Bij incidenten is het aan ons om mensen te informeren en gerust te stellen via de omroepinstallatie. We hebben daarbij nauw contact met de politie en hulpdiensten.’ Wijnand: ‘We kunnen zo nodig een rijstrook of tunnelbuis afsluiten. Er is zelfs eens een paard de tunnel in gelopen. De ruiter was van het beest af gevallen en het dier was lichtelijk in paniek. Uiteindelijk heeft een politieagente, door zelf heel kalm te blijven, het dier er weer uit kunnen lokken en verenigd met de eigenaar.’ Fred en Wijnand hebben ook wel eens een dronken fietser gezien die tegen het verkeer in fietste. Wijnand: ‘Hij wilde water uit de brandslang drinken. Dat soort dingen maken we dus ook mee’, lacht hij. ‘In deze gevallen sluiten wij gelijk de tunnelbuis om ongelukken te voorkomen.’

Fred den Dulk werkt als tunneloperator in Den Haag.
Fred den Dulk werkt als tunneloperator.

Wat te doen bij calamiteiten?

In geval van een grote of langdurige calamiteit wordt de officier van dienst tunnels geinformeerd en komt hij naar de tunnel. Deze onderhoudt ter plekke contact met de hulpdiensten en de operators. Om de veiligheid te borgen volgen de operators en officier van dienst tunnels jaarlijks een trainingsprogramma. Zij oefenen dan onder andere grote ongelukken met brand. Denk aan situaties waarbij meerdere weggebruikers de brandweer, politie en ambulance betrokken raken. Eens in de 4 jaar vindt een realistische oefening met de hulpdiensten plaats. Wijnand vertelt dat zij de laatste keer hebben geoefend met het scenario van een brandend busje. ‘Daarvoor moesten we ook de calamiteitenknop gebruiken. Hiermee alarmeer je automatisch alle hulpdiensten en schakel je de ventilatie voor rookafvoer in. Als het verkeer in een tunnel tot stilstand komt, krijgt de tunneloperator automatisch een waarschuwing via een alarm en kan hij via de camerabeelden zien wat er aan de hand is. Verder sluit hij de wegen naar de tunnel af. Zodra hij dit doet, worden omleidingsroutes ingesteld.’

De centrale bedieningspost op Scheveningen.
Wijnand en Fred zijn verantwoordelijk voor de bewaking en bediening van onder meer de Hubertustunnel en Koningstunnel.

Bij brand bestrijdt de brandweer het vuur via de vluchtdeuren van de naastgelegen tunnelbuis. Het brandweerpersoneel beslist per situatie hoe zij dit het veiligst kunnen doen. Als het nodig is, brengt de brandweer gewonden via de vluchtdeuren naar de veilige tunnelbuis, waar ambulancepersoneel de gewonden verder opvangt. De politie zorgt voor de afhandeling van het verkeer en vangt gevluchte mensen op.

Wist je dat?

  • … in geval van brand het ventilatiesysteem in een tunnel de rook verdrijft?
  • … vanuit de centrale in Scheveningen, naast het begeleiden van al het in- en uitgaande scheepvaartverkeer, ook de Haagse bruggen worden bediend? Dat zijn de Binckhorstbrug, Trekvlietbrug en Laakbrug.
  • ... de centrale ook de pollers (inzinkbare paaltjes) in de stad bedient?
  • … vanuit de centrale de ligplaatsen voor grote zeeschepen worden aangewezen die daar voor korte of langere tijd voor anker gaan (ankerplaatsen)?
  • … de centrale toezicht houdt bij grote evenementen zoals de Sinterklaasintocht en straks bij de Volvo Ocean Race?
  • ... je meer info over de kwartaalafsluitingen vindt op denhaag.nl/bereikbaarheid?
  • ... je meer info over tunnels en ondergronds bouwen vindt op kennisplatformtunnelveiligheid.nl, rijkswaterstaat.nl/tunnels en cob.nl (kenniscentrum voor ondergronds bouwen en ondergronds ruimtegebrek)?

Werkzaamheden in beeld

Bij het onderhoud van de tunnels in Den Haag komt heel wat kijken. Bekijk de onderstaande video als je meer wilt weten. 

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Tunnelveiligheid: geen 9 tot 5 baan!

Gepubliceerd op 01 juni 2018 Geschreven door Jetty Scholten Fotografie door Emmy de Graaf

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 40

01 juni 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
40