Een Indische stad op het Malieveld

Editie 40
Op de Tong Tong Fair in Den Haag is spekkoek in alle vormen en maten.

Wie van Indisch eten houdt, weet dat je daarvoor in Den Haag moet zijn. Loop het centrum in en je komt onderweg tal van restaurants tegen waar je een lekkere Indische maaltijd kunt nuttigen. Den Haag heeft nu eenmaal dat Indische tintje, daar staat de stad om bekend.

Maar dat is niet voor niks natuurlijk. Vlak na afloop van de oorlog en in de jaren ’50 kwamen meer dan 100.000 Nederlanders en Indisch Nederlanders uit het net onafhankelijk geworden Indonesië naar Nederland. Het merendeel was hier nog nooit geweest en had Indonesië ook helemaal niet willen verlaten. Ze moesten vaak kiezen tussen de Nederlandse of Indonesische nationaliteit. Wie geen Indonesiër wilde worden, moest vertrekken. Rond 1955 kwam er een nieuwe stroom uit Indonesië op gang, toen velen die voor de Indonesische nationaliteit hadden gekozen, toch liever naar Nederland keerden.

Den Haag: Weduwe van Indië

Een grote groep vestigde zich in Den Haag. Zij hadden alleen nog maar de herinnering aan hun leven in 'Indië' en treurden over hun 'verloren land'. Den Haag wordt daarom ook wel de weduwe van Indië genoemd. En zo is ook - in een notendop - de Indische* (eet)cultuur overgewaaid naar Den Haag.

* Indisch: Indische Nederlanders. Nederlanders afkomstig uit Nederlands-Indië (het huidige Indonesië) zowel Indo-Europeanen (Nederlanders van gemengde afkomst, afgekort tot Indo's) en Totok's (volbloed Nederlanders), en hun nazaten.

Tong Tong Fair

Dat begon misschien al wel in 1959. Een groepje Indische Nederlanders vond de Indische cultuur zo mooi, inspirerend en belangrijk dat het een evenement ging organiseren om dat te laten zien: de Pasar Malam Tong Tong. Het werd de ontmoetingsplek voor Oost en West (Indische Nederlanders en Nederlanders). Later werd dit Pasar Malam Besar, en in 2009 de Tong Tong Fair. Dit jaar viert het evenement haar 60-jarig bestaan. Ooit begonnen in de Haagse Dierentuin, later in de Houtrusthallen en sinds 1988 op het Malieveld. En vandaag de dag nog steeds. De Tong Tong Fair is populair bij Indisch Nederlanders en andere geïnteresseerden vanuit het hele land. Zie het als een Indische stad, maar dan in het klein, en in Den Haag. De redactie van Editie070 liep langs het Malieveld en besloot er een kijkje te nemen.

Op de Tong Tong fair in Den Haag is muziek, theater, en een markt met kruiden, zoetigheid en hebbedingetjes.

Eenmaal op de Tong Tong Fair is het net of je je in een Indonesische kampong (dorpje) bevindt. Er staan nagebouwde huisjes, die omringd zijn met tropische planten en bomen. Ook is er ruimschoots aandacht voor de historie van Nederlands-Indië, en het ontstaan van de Tong Tong Fair. De informatieborden vertellen vele verhalen en ook de zaal waar op dit moment een lezing plaatsvindt, is afgeladen met geïnteresseerden. Natuurlijk is er muziek, theater, en een markt met kruiden, zoetigheid en hebbedingetjes. En vooral veel eten, dat hoort nu eenmaal bij de Indische cultuur. We maakten een rondje en lieten ons verrassen. 

Ruben Agaatsz heeft een bonte verzameling aan vliegers op de Tong Tong Fair in Den Haag.

Hey, zag ik deze vliegers ook niet toen ik laatst op vakantie was op Bali? Ruben Agaatsz trekt wel de aandacht hier hoor met zijn bonte verzameling aan vliegers. Daar moet je gewoon even een kijkje nemen. ‘Als kind vliegerde ik al. Weliswaar met een papieren vlieger, gemaakt van palmbladeren. Dat is in Indië heel gewoon. Vliegeren is iets heel moois en sinds mijn pensioen ben ik steeds meer vliegers gaan maken. Ik geef ook workshops. De vliegers die hier ziet heb ik voor een groot deel vanuit Bali geïmporteerd, maar zie je die krab daar? Die heb ik gemaakt! Mijn laatste creatie, mooi hè? Veel bezoekers staan even stil bij mijn stand en dat ik vind ik ook zo leuk aan de Tong Tong Fair, al die mensen en vooral bekenden. Je maakt gezellig een praatje en ze zijn geinteresseerd in wat je doet. Ik heb nog geen jaar gemist, ja ik voel me hier echt thuis.’ 

Een Indonesisch echtpaar is op weg naar hun favoriete waroeng (restaurantje) op de Tong Tong Fair in Den Haag.

Onderweg naar de eetwijk lopen we een Indisch echtpaar tegen het lijf. ‘We zijn op weg naar ons favoriete waroeng (restaurantje)’, vertelt de vrouw. ‘Geen idee hoe het heet, maar ik herken het altijd aan de vrouw die er werkt en haar klederdracht. We eten nooit ergens anders, het is altijd heerlijk eten daar!’ De man lacht en zegt: ‘Kom schat, ik heb honger. Jij weet de weg hè?’ 

De Satebar is een begrip voor Haagse Indo's.

In de verte staat de Satebar. Op hun luifel staat dat hun sate een begrip is voor Haagse Indo’s. Terwijl Irda een portie sate op de grill legt, vertelt ze trots dat ze al 25 jaar op de Tong Tong Fair staan. ‘Met ons familiebedrijf Restaurant Sarinande hebben we de Satebar on tour en staan we op veel evenementen. Hier staan we altijd op dezelfde plek en veel bezoekers komen speciaal even langs voor onze Sate Kambing. Daar hebben we zelfs een prijs mee gewonnen! Ik sta hier samen met mijn man Billy en de Tong Tong Fair verveelt nooit. Ik ken zowat iedereen hier en ook ik heb mijn vaste eetadresjes. Ik weet precies waarvoor ik bij wie moet zijn. Oh, de sate is klaar. Eet smakelijk!’ 

Albert en zijn vriendin achter hun barretje op de Tong Tong fair in Den Haag.

Tussen alle waroengs staan Albert en zijn vriendin achter hun barretje. Wat ze schenken? Bir Pletok. Bir wat? Albert lacht: ‘Wat hoor je als ik mijn mengbeker met ijsklontjes heen en weer shake? Precies, pletok! Het is typisch Indisch om iets te vernoemen naar het geluid wat het maakt. Toen mijn vriendin en ik 1,5 jaar geleden in Indonesië op vakantie waren, kwamen we dit 100% alcoholvrij biertje tegen. Het recept is al meer dan 100 jaar oud en ontstaan in Jakarta, in de tijd van de kolonisatie. We besloten het recept een nieuw leven in te blazen en nu staan we hier. Hoewel ik me niet echt een barman voel, voer ik wel net als een echte barman allerlei gesprekken met de mensen hier. Gezellig. Wij vermaken ons hier wel!’ 

Rudy van Waroeng Gina maakt bezoekers enthousiast op de Ton Tong Fair in Den Haag.

Als een echte propper haalt Rudy van Waroeng Gina de ene na de andere klant binnen. ‘Makan, makan, lekker eten’, roept hij de bezoekers enthousiast toe. ‘Ieder jaar sta ik hier een paar daagjes. De sfeer is zo goed en ik vind het belangrijk om de mensen op een leuke en gezellige manier te benaderen. Als ze volgend jaar terugkomen, herinneren ze me nog’, grapt hij. Hoewel hij zelf verzot is op Hollandse stamppot kan hij de Goreng Kecap van Gina echt aanraden. ‘En de muziekoptredens op de pasar natuurlijk. Ik ga zelf altijd even bij de krontjong kijken, dat is toch wel de plek om oude bekenden te ontmoeten.’ 

Gema, Firly en Richi staan ze op de Tong Tong Fair in Den Haag met hun Munchies ricebowls en dessert cubits.

Gema, Firly en Richi zijn 3 vrienden die een passie hebben voor eten en koken. Gema en Richi wonen op Bali en Firly in Berlijn, maar komt uit Java. En nu staan ze op de Tong Tong Fair met hun Munchies ricebowls en dessert cubits. ‘We zijn de nieuwe generatie en wij willen ook wel eens wat anders dan het tradionele Indonesische eten. Indonesië is zo groot met z’n 17.000 eilanden, en heeft een rijke eetcultuur. Wij proberen in onze gerechten die rijke eetcultuur te combineren met ingrediënten uit andere keukens, zoals Japans en Singaporees. We willen ons met onze gerechten onderscheiden. Bij ons geen traditionele Babi Guling, die Richi overigens wel op Bali maakt, maar een Ricebowl porkbelly met gekruide pancetta, maar wel met typische Balinese Sambal Matah. Selamat Makan!’ 

Mogen we wat vragen?

De Tong Tong Fair trekt jaarlijks duizenden bezoekers. Mensen die op een of andere manier iets met Indonesië hebben en er een gerust een dag voor uit trekken om rond te struinen over de pasar. We vroegen bezoekers naar hun relatie met Nederlands-Indië of Indonesië, of zij Den Haag ook zien als een Indische stad en wat ze zo aantrekt aan de Tong Tong Fair. Bekijk de video!

Meer informatie

Meer informatie over de Tong Tong Fair vind je op https://tongtongfair.nl 

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070

Een Indische stad op het Malieveld

Gepubliceerd op 01 juni 2018 Geschreven door Alice Moore Fotografie door Fleur Beemster

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 40

01 juni 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
40