Een boerderij op zee?

Editie 38
Zeewierboerderij thema foto.jpg

Voor de kust van Scheveningen ligt een boerderij. Onzichtbaar onder de golven en daardoor ook onbekend bij het publiek. Onterecht, want net onder het zeeoppervlak groeit een supergezonde groente: zeewier. Vooral in landen als Japan en Korea staat zeewier al eeuwenlang op de menukaart. Bioloog en ondernemer Toine ‘de zeewierman’ en Koen van de Stichting Noordzeeboerderij weten alles over zeewier en waarom deze groente uit zee goed is voor mens en milieu. Zij willen zeewier dolgraag op de (menu)kaart zetten. 

 Zeewierman

‘Dat ziet er toch super smakelijk uit’. Toine Wilke toont trots zijn Wakamé Tonijnburgers van zijn bedrijf Sea Green. Hij heeft de burgers gebakken in de strandtent The Shore, de ‘hotspot’ aan het Noorderstrand voor surfers. ‘Deze burgers liggen nu al in de Albert Heijn en later dit jaar komt de vegetarische variant van de zeewierburger op de markt’.

Toine Wilke tont met trots zijn zeewierburgers.
Toine toont trots zijn Wakamé Tonijnburgers. In deze burgers zit zeewier.

Toine is bioloog (master in gezond voedsel en afgestudeerd op ‘zeewier’), fanatiek surfer, maar vooral ambassadeur van zeewier. Daarom wordt hij ook wel ‘de zeewierman’ genoemd. ‘Zeewier is supergezond, duurzaam en lekker, kortom, een gouden driehoek’, vertelt hij. ‘Het zit boordevol vitamines, mineralen, vezels en eiwitten. Bovendien is zeewier goed voor de biodiversiteit van onze zeeën en is de teelt duurzaam. Het groeit gratis in zee, op een stevige ondergrond zoals rotskusten. En je hebt geen zoet water of kunstmest nodig voor de groei, alleen gratis zonlicht. En zeewier neemt ook nog eens CO2 op. Zeewier is kortom voor mij niet het voedsel van de toekomst, maar het voedsel van vandaag’, aldus de ‘zeewierman’.

Koen van Swam op de pier bij de vissershaven in Scheveningen. Vanuit hier kun je naar de Noorzeeboerderij varen.
Koen: 'Het uitgooien van de touwconstructie gaat niet altijd even makkelijk op die ruige Noordzee.'

Pionieren

Koen van Swam, afgestudeerd aan de Wageningen Universiteit, is vanaf het begin in 2014 betrokken bij de Stichting Noordzeeboerderij. Hij vertelt dat het telen van zeewier nog veel pionieren is. ‘Onze testlocatie ligt 15 kilometer voor de kust van Scheveningen. Dat is echt ‘offshore’ in de soms ruige Noordzee. Met een boot van Rijkswaterstaat hebben we vorig jaar een touwconstructie uitgegooid van maar liefst 2 kilometer touw in lengte, en maximaal 7 meter diep. Dat ging niet allemaal goed, mede door de wilde zee. Op de touwen hebben we microscopische zeewierzaadjes vastgeplakt. Afhankelijk van de hoeveelheid licht en watertemperatuur groeit het zeewier in 6 maanden uit tot 1,5 a 2 meter.’

Het oogsten van zeewier.jpg
Het oogsten van het wier gebeurt in april en mei. (Bron foto: Noordzeeboerderij)

Suikerwier en meer…

Zeewier groeit net onder het zeeoppervlak, want het heeft zonlicht nodig. Het zeewier dat op de proefboerderij bij Scheveningen groeit, heet ‘suikerwier’. ‘Dat komt door de zilt zoete smaak’, legt Koen uit. ‘En het is ook een sterke soort die tegen de ruige en wilde Noordzee bestand is’. In de Oosterschelde en de Wadden groeien tal van soorten zeewier. De zeewierboerderij voor de kust van Scheveningen is 64 hectare groot. Voor de kust van Texel ligt ook een proeflocatie.

Zeewier groeit net onder het zeeoppervlak, want het heeft zonlicht nodig.
2 maanden na het vastplakken van de zeewierzaadjes. (Bron foto: Noordzeeboerderij)

‘We gebruiken de proefboerderij voor onderzoek naar het telen van zeewier. Hoewel het prima smaakt, verkopen we het hier nog niet als consumptieproduct. Overigens is zeewier behalve als voedsel voor mensen ook als veevoer veelbelovend. De koeien van een boer die zeewiersupplement toevoegt in hun voedsel produceren meer melk en minder methaan (red. broeikasgas). Dat is toch geweldig!’, zegt Koen glimlachend.

Smaak ‘umami’

Toine vertelt dat er wel honderden verschillende soorten zeewier zijn. Deze soorten smaken ook allemaal verschillend. ‘Als voedsel is het vooral bekend in Aziatische landen. Denk aan de populaire sushi gerechten. Maar in Europa is het relatief onbekend. En dat is echt een gemiste kans. Want behalve gezond zijn al die soorten zeewier ook gewoon lekker. Er zijn veel Westerse recepten met zeewier, bijvoorbeeld met pasta of zoete aardappels. Er zijn zelfs toetjes met zeewier te bereiden.’

Er zijn veel westerse recepten met zeewier, zoals de zeewierburger die Toine Wilke bereidt.
Er zijn veel westerse gerechten met zeewier. Toine bereidt de zeewierburgers met liefde.
Toine Wilke bereidt zijn zeewierburgers met liefde.

Toine: ‘De smaak van zeewier heet umami, ofwel het geeft een hartige zilte ‘bite’ aan gerechten. In het westen kennen we vooral zoet, zuur, zout en bitter’. Toine is ervan overtuigd dat zeewier in Nederland, ook in Den Haag, een succes gaat worden. ‘En niet alleen omdat het gezond en duurzaam is, maar ook omdat het een van de oplossingen is van het voedselvraagstuk. In 2050 zijn we met 10 miljard mensen op deze aarde. Dat zijn 10 miljard monden die voedsel nodig hebben.’ Toine denkt dat Nederlandse consumenten nog moeten wennen aan dit natuurproduct, zo ook de Hagenaars. ‘Maar ik denk dat we stapje voor stapje steeds meer voedselproducten van zeewier op de markt gaan zien.

Een kansrijke zeewiersector

Koen: ‘Met zo’n sterke maritieme sector en onze wereldberoemde kennis over voedselontwikkeling is het gewoon logisch dat de zeewiersector in Nederland kansrijk is’. De Stichting Noordzeeboerderij wil aanjager en verbinder zijn. Een spin in het ‘zeewierweb’. Inmiddels is er een zogeheten Zeewierplatform in het leven geroepen. ‘Binnen het platform delen we kennis en stimuleren we samenwerking. Inmiddels zijn 75 partijen aangesloten: bedrijven, kennisinstellingen, overheden, milieuorganisaties en anderen. De gemeente Den Haag heeft ook een actieve rol, dat waarderen we zeer’, aldus Koen.

Gigantische natte moestuin

Koen heeft veel vertrouwen in de toekomst van zeewier. ‘Die ontwikkeling gaat niet over één nacht ijs, zeewier als volwassen, gezond en duurzaam product gaat langzaam, maar is onomkeerbaar. Dat staat voor mij als een paal boven water. Er zijn bijvoorbeeld nog tal van mogelijkheden voor het telen op grotere schaal. Bijvoorbeeld bij de vele windparken op zee. We hebben eigenlijk een hele grote natte moestuin in onze achtertuin liggen. Dat is toch fantastisch en biedt zoveel kansen voor Nederland en Den Haag in het bijzonder!’

Koen van Swam van de Stichting Noordzeeboerderij wil aanjager en verbinder zijn voor de Nederlandse zeewiersector.
Koen ziet nog veel mogelijkheden voor het telen van zeewier op grotere schaal.

 Wist je dat...?

  •  … zeewier algen zijn die in zee leven? Onder gunstige omstandigheden kan zeewier wel 60 meter lang worden.
  • … in Sushi strookjes roodwier (Nori) gebruikt wordt om de verschillende rijst- en vis-ingrediënten bij elkaar te houden? Japanse zoutjes, een soort rijstcrackers of rijstzoutjes, worden vaak ook met wat zeewier bedekt om ze een pittige smaak te geven.
  •  … in het boek ‘Groente uit Zee’ veel informatie staat over zeewier en algen? Maar bovenal staan er veel heerlijke recepten met zeewier in, zoals Pesto from the Sea.
  • … de Stichting Noordzeeboerderij actief betrokken is bij de finish van de Volvo Ocean Race in Den Haag? De Noordzeeboerderij is deelnemer van het 'innovation pavilion' en doet mee aan een internationaal congres in het Zuiderstrandtheater. De Volvo Ocean Race is de langste en zwaarste zeilrace ter wereld. De finish is voor het eerst in de historie in Nederland, in Scheveningen. Dit historische sportmoment viert Den Haag in de week van 24 juni tot 1 juli 2018.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Een boerderij op zee?

Gepubliceerd op 04 mei 2018 Geschreven door Jan Jens Fotografie door Bart van Vliet

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 38

04 mei 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
38