Zij stemden vanuit het buitenland

Editie 35
RaadgevendReferendum.jpg

Jaren geleden verruilden zij Nederland voor een bestemming in het buitenland. Jos verhuisde naar Maleisië, Twan naar Zwitserland en Ellen naar Londen. Maar ook al wonen ze niet meer in Nederland; hun geboorteland gaat hen aan het hart en stemmen vinden zij nog net zo belangrijk.

Omdat zij niet meer in Nederland staan ingeschreven, mogen zij niet stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wel voor het referendum: zijn zij voor of tegen de nieuwe Wet op inlichtingen –en veiligheidsdiensten? Stemmen is een groot goed, vinden deze vier Nederlanders in het buitenland. Dus zodra het stembiljet op hun deurmat viel, zijn zij gaan stemmen.

Hoe gaat dat eigenlijk: stemmen in het buitenland? En heeft het eigenlijk zin? Jos, Twan en Ellen vertellen je er meer over.

Jos Bonnie stemt ... ... vanuit Maleisië

Jos Bonnie

Woont in: George Town, Penang, Maleisie

Sinds wanneer en waarom heb je Nederland verlaten?
‘In 1992 kreeg ik via mijn werkgever een aanstelling in Muscat (Oman). Daarna volgden nog vijf internationale aanstellingen; in Aberdeen (Schotland), Perth (West-Australie), Houston (Texas), Yuzhno-Sakhalinsk (Rusland) en Bangalore (India). Sinds januari 2017 wonen mijn Australische vrouw en ik in Maleisie.’

Waarom stem je?
‘Er is tegenwoordig zoveel verandering in de wereld waarover ik me zorgen maak. Denk aan de opkomst van het populisme, Brexit, de arrogantie van de drie supermachten Rusland, China en Amerika om te doen en laten wat ze willen, internationaal terrorisme en nucleaire proliferatie (Noord Korea, Iran en anderen). Vanuit die optiek vind ik het nu belangrijker dan ooit om mijn stem niet verloren te laten gaan, ook al woon ik zover weg van mijn geboorteland; het enige land in de wereld waar ik kan en mag stemmen.'

Hoe kon je je stem uitbrengen? Verliep dit goed?
‘Het stemproces vanuit het buitenland verliep veel beter dan de vorige keer. Ik kreeg de stembescheiden per post naar mijn woonadres in George Town opgestuurd. Daar zat een vooraf geadresseerde oranje envelop bij waarmee ik mijn stembiljet, stembewijs en een kopie van mijn paspoort naar de Nederlandse ambassade in Kuala Lumpur kon opsturen. Het stembiljet zelf ging in een gesloten witte envelop in de oranje envelop, zodat mijn stem voor het ambassadepersoneel geheim zou blijven.’

Volg je de Nederlandse (landelijke en lokale) politiek? Zijn er opvallende en noemenswaardige verschillen met het land waarin je nu woont?
‘Ik lees een lokale, Engelstalige krant en kijk naar het wereldnieuws op de TV en het internet. Ik houd me niet specifiek met het Nederlandse nieuws, en dus de politiek, bezig anders dan wat er op 't wereldnieuws verschijnt of wat ik hoor van Nederlandse familie en vrienden.’

Twan Laan stemt ... ... vanuit Zwitserland

Twan Laan

Woont in: Olten, Zwitserland

Sinds wanneer en waarom heb je Nederland verlaten?
‘Ik kreeg in 2009 een relatie met een Zwitserse. Al gauw vond ik werk in Zwitserland en datzelfde jaar nog ben ik verhuisd naar het kleine stadje Olten. Inmiddels zijn we getrouwd en hebben we een dochter (5) en een zoon (6 maanden).'

Waarom stem je en waarom voor het referendum?
‘Hoewel ik niet meer in Nederland woon, heb ik nog wel met Nederland te maken. Zo heb ik heb er nog AOW en 20 jaar pensioen staan. En mijn kinderen zijn (ook) Nederlanders. We voeden ze tweetalig op, zodat ze later de mogelijkheid hebben naar Nederland te gaan, bijvoorbeeld om te studeren. Dus vind ik het heel belangrijk om in Nederland te blijven stemmen.’

Hoe kon je je stem uitbrengen? Verliep dit goed?
‘Ik heb per brief gestemd. Vanuit Zwitserland gaat dat goed, omdat de post van en naar Nederland snel en betrouwbaar is. Lastig wordt het als je in een land woont met langzame of onbetrouwbare posterijen. Er zijn inmiddels wat valkuilen uit de kieswet gehaald (je hoeft niet meer met rood te stemmen bijvoorbeeld), maar er blijven er nog steeds een paar. Zo móét je stem in een oranje envelop. Een andere mag niet. En het pakketje weegt meestal 21 of 22 gram. Uitkijken met frankeren dus: want als je stem met strafport in Den Haag komt, telt-ie niet mee. Zulke valkuilen zouden eigenlijk niet mogen.’

Volg je de Nederlandse (landelijke en lokale) politiek? Zijn er opvallende en noemenswaardige verschillen met het land waarin je nu woont?
‘Ik volg de Nederlandse politiek op afstand. En dan met name de landelijke politiek. Hier in Zwitserland is de politiek veel decentraler. Gemeentes en kantons (zeg maar de provincies) hebben hier veel meer bevoegdheden. Zo is onderwijs, politie en gezondheidszorg allemaal per kanton geregeld. Dat betekent dat de besluitvorming dichter bij de burger staat en dat is prettig. Ook worden er veel referenda gehouden. Als de overheid een grote investering wil doen, is een referendum zelfs verplicht. En de uitslag is bindend. Daarmee vergeleken is het Nederlandse ‘referendum’ nauwelijks serieus te nemen: de politiek kan het immers zo naast zich neerleggen.’

Ellen Goudsmit stemt ... ... vanuit het Verenigd Koninkrijk

Ellen Goudsmit

Woont in: Londen, Groot-Brittannië

Sinds wanneer en waarom heb je Nederland verlaten?
‘Ik woon sinds 1965 in Londen. Mijn vader werkte voor Shell in Nederland en kon een baan krijgen, ook bij Shell, in Londen. Ik ben even terug gegaan naar Nederland voor mijn studie, maar die heb ik uiteindelijk afgerond in Londen.’

Waarom stem je en waarom voor het referendum?
‘Ik heb voor het referendum gestemd, omdat dit gaat over onze toekomst en veiligheid. Na ons laatste referendum hier, ben ik niet erg meer voor referenda, maar hopelijk zullen de Nederlanders verstandig stemmen. Mijn zorg is de veiligheid met betrekking tot de verzamelde data. We hebben uitstekende toezichthouders nodig.’

Hoe kon je je stem uitbrengen? Verliep dit goed?
‘Ik heb per post gestemd. Dat is voor mij het makkelijkst, want ik ben gehandicapt. Het stemmen verliep prima. Als ik al bij het consulaat kon stemmen, dan was dat te ver reizen voor mij.’

Volg je de Nederlandse (landelijke en lokale) politiek?
‘Ja dat doe ik, omdat ik misschien ooit wel terug wil keren. Ik kijk naar programma’s die zich hoofdzakelijk richten op nationale thema’s, zoals DWDD, Pauw en Jinek. Maar het is soms moeilijk Nederlandse tv in het Verenigd Koninkrijk te ontvangen. Ik zou eigenlijk wel meer en vaker willen kijken. Ik vind wel dat er een gebrek is aan scherpe journalisten, zoals een Paul Witteman. Tegenwoordig horen we in Engeland veel over Nederland, omdat ze EMA hebben, nu Unilever krijgen en mogelijk ook Shell die kant op gaat.'

Wist je dat…

  • ... veel meer buitenlandse kiezers hun stem hebben uitgebracht in het referendum over de nieuwe Inlichtingenwet dan twee jaar geleden voor het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne? Voor dat referendum kwamen 11.804 stemmen binnen.
  • … Den Haag de registratie van kiezers buiten Nederland regelt en hun stemmen telt? Voor het referendum over de nieuwe Inlichtingenwet hebben 25.857 Nederlandse kiezers in het buitenland gestemd.
  • … 57.290 mensen zich als kiezer buiten Nederland hebben geregistreerd? Om te kunnen stemmen voor het referendum over de nieuwe Inlichtingenwet hadden mensen zich moeten inschrijven als kiezer in het buitenland. Wie dat niet had gedaan, kon ook niet stemmen.
  • … Sinds 1 april 2017 kiesgerechtigde Nederlanders in het buitenland nog maar één keer hoeven aan te geven of zij willen stemmen tijdens verkiezingen? Ze krijgen dan automatisch stempassen toegestuurd. Eerder moest dat voor elke verkiezing afzonderlijk. Dat leidde tot onnodig veel papierwerk voor kiezers en de gemeente Den Haag.
  • … meer informatie over kiezers in het buitenland, vind je op denhaag.nl.

De headerfoto is gemaakt door Frank Jansen.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070

Zij stemden vanuit het buitenland

Gepubliceerd op 23 maart 2018 Geschreven door Alice Moore Fotografie door Frank Jansen

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 35

23 maart 2018
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
35