Zandbank? Nee, Zandmotor!

Editie 25
Foto Rijkswaterstaat (zandmotor).jpg

De Zandmotor is een grote kunstmatige zandbank voor de kust van Ter Heijde tot Kijkduin. In 2011 is de Zandmotor aangelegd; 12 miljoen kuub aan opgespoten zand. Dat zijn 8000 olympische zwembaden gevuld met zand. Hierdoor is een schiereiland voor de kust ontstaan dat meerdere doelen dient. De provincie Zuid-Holland heeft samen met Rijkswaterstaat de Zandmotor laten aanleggen en is met de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en de veiligheid. Ben Girwar (Provincie Zuid-Holland) en Paul Korstanje (boswachter) vertellen over dit wereldwijd unieke project voor onze kust.

171031VK0081.jpg
Ben Girwar: 'De Argustoren is uitgerust met camera's die de werking van de Zandmotor nauwlettend volgen.'

Bouwen met de natuur

Ben Girwar is een echte strandliefhebber. ‘Een keer per jaar loop ik in twee dagen van Hoek van Holland naar Den Helder. Dat is 32 uur lopen. Heel veel lopen met heel weinig slaap, maar zo ontzettend mooi’, vertelt hij. Ben is binnen de provincie verantwoordelijk voor de Zandmotor. ‘Een uniek project’, licht hij toe. ‘Uit onderzoek bleek de Nederlandse kust onvoldoende beschermd tegen hoogwater. Een aantal zwakke schakels moest aangepakt worden, waaronder de Delflandse kust. Dat gebeurde in 2010 met een extra duin en zandsuppletie om duinafslag te voorkomen. Maar tegelijkertijd bedachten we dat we kustbescherming ook innovatiever moesten aanpakken. Zo ontstond het idee van de Zandmotor.’ De Zandmotor is een grote hoeveelheid zand in de vorm van een haak die vastzit aan de kust bij Ter Heijde. Door wind, golven en zeestroming verspreidt het zand zich langs de kust. Hierdoor groeit de kust op natuurlijke wijze aan, zodat deze beter beschermd is tegen hoogwater ‘De Zandmotor was bij aanleg circa twee kilometer lang, nu is de invloed ervan te zien over een lengte van meer dan zeven kilometer. Dat noemen we tegenwoordig heel hip ‘building with nature’,’ legt Ben uit.

De zandmotor werkt!

De Zandmotor dient meerdere doelen vertelt Ben. ‘Het versterkt de kust tegen hoogwater, we verstoren de fauna en flora minder, want we hoeven niet om de paar jaar zand op te spuiten. En dat scheelt vanzelfsprekend ook veel geld.’ Op de vraag of de Zandmotor doet wat het doel was bij de start, antwoordt Ben: ‘Ja, en hoe! Uit de evaluatie van 2016 bleek dat de levensduur van de Zandmotor waarschijnlijk langer dan de 20 jaar is die van tevoren was verwacht. Het opgespoten zand verspreidt zich zowel noord- als zuidwaarts. Ook is er nieuwe fauna en flora. Behalve vogels en zeehonden genieten veel wandelaars, zwemmers en surfers van deze unieke plek. Je ziet vooral veel kitesurfers, omdat het water vlak en kalm is en daardoor het risico op wegdrijven zoals op open zee minder is. En laten we niet vergeten dat we met de Zandmotor er een mooi recreatiegebied bij hebben.’

171031VK0041.jpg
Paul Korstanje: 'Met de Zandmotor hebben we er een mooi nieuw recreatiegebied bij.'

Veiligheid

De veiligheid op en rondom de Zandmotor wordt goed in de gaten gehouden. Dat gebeurt onder andere door Paul Korstanje, boswachter van de gemeente. Hij vertelt: ‘Eerst gold een zwemverbod bij de Zandmotor, maar dat is al jaren niet meer van kracht. Natuurlijk is waakzaamheid vereist, maar dat geldt voor de hele Nederlandse kust. Dat hoort nu eenmaal bij recreëren aan zee’. Paul legt uit dat de gemeente verantwoordelijk is voor handhaving en veiligheid in de duinen én op het strand. ‘In de duinen gaat het onder andere over loslopende honden, illegale vuurtjes of brommers op fietspaden. Op het strand informeren we over de Zandmotor en houden we een oogje in het zeil.’

Behalve recreanten komen ook veel bezoekers van universiteiten, kennisinstituten, waterschappen en buitenlandse delegaties langs bij de Zandmotor. De Zandmotor is uitgegroeid tot een icoon van innovatie op het terrein van slim kustbeheer.

Nieuwe flora en fauna

‘Daar bivakkeerde in september nog een groep grote sterns’,  Paul wijst naar een zandbank bij de Argustoren. ‘En op de Argustoren zit nu regelmatig een slechtvalk uit te rusten’, vertelt hij verder.  Sowieso is door de komst van de Zandmotor het aantal kust- en wadvogels toegenomen. Ook groeien er nieuwe planten op het strand. ‘Hierdoor vormt zich straks nieuw duingebied, zoals ook het doel was bij de start van de aanleg van de Zandmotor’, legt Paul uit. 

171031VK0098.jpg
Paul: 'Op het nieuwe land van de Zandmotor groeien pioniersplanten zoals de zeeraket.'

Wist je dat ...

  • ... in het begin veel botten werden gevonden op de Zandmotor van prehistorische dieren zoals mammoeten? Dat komt omdat de Noordzee miljoenen jaren geleden een moeraslandschap was.
  • ... baggerbedrijven 12 miljoen kuub zand hebben gebruikt? Dat zijn 8.000 Olympische zwembaden gevuld met zand.
  • ... de Zandmotor 128 hectare groot is? Dat zijn 256 voetbalvelden.
  • ... Stichting het Zuid-Hollands Landschap excursies verzorgt op de Zandmotor.
  • ... dat de Zandmotor 70 miljoen euro kostte? De provincie droeg 12 miljoen euro bij aan het project, het Rijk 58 miljoen. Van 70 miljoen euro is 50 miljoen besteed aan de aanleg van de Zandmotor. De rest wordt besteed aan onder andere het beheren en onderzoeken van de werking van de Zandmotor.
  • ... je meer informatie vindt op Zandmotor.nl

*Bron headerfoto: Rijkswaterstaat

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Zandbank? Nee, Zandmotor!

Gepubliceerd op 03 november 2017 Geschreven door Jan Jens Fotografie door Valerie Kuypers

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 25

03 november 2017
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
25