Bladluis bestrijden met … lieveheersbeestjes

Editie 15
20170615 Groenbedrijf Lieveheersbeestjes (7).jpg

Het Groenbedrijf Den Haag onderhoudt en verzorgt al het groen in de stad. In Den Haag staan heel veel bomen, alleen op straat al zo’n 116.650 en nog duizenden in plantsoenen, bossen en parken. Ook monumentale lindebomen, zoals op het Lange Voorhout. In deze bomen zitten veel bladluizen. Die zorgen voor overlast met hun ‘luizenpoep’. In de zomer komen hierdoor bankjes, auto’s en fietsen ‘onder de plak’ te zitten. Gelukkig is er een natuurvriendelijke oplossing: larven van lieveheersbeestjes. Die zijn namelijk gek op bladluizen. Boomverzorger Rosko Webley van het Groenbedrijf Den Haag weet er alles van.    

Liefde voor bomen

Rosko Webley is boomverzorger bij het Groenbedrijf Den Haag. Hij komt oorspronkelijk uit Schotland. Rosko: ‘Daar was ik ‘industrieel klimmer’. Ik klom onder andere in windturbines voor onderhoud en reparaties. Later ben ik naar Nederland gekomen. Ik wilde een ander pad volgen. En dat moest iets met natuur en bomen zijn. Ik ging Bos- en natuurbeheer met als specialisatie ‘European Treeworker’ studeren.’ 

Na zijn studie trad hij in dienst bij het Groenbedrijf. Hij legt uit dat werken met bomen zijn grote passie is. En dat hij het ook heerlijk vindt om buiten in de natuur te werken. ‘Ik hou echt heel erg van mijn werk en kan niet wachten tot het weer maandag is. Als ik boven in die boom zit, zie je de wereld heel anders. Ik kan van tak tot tak vliegen en tussen het gebladerte is het een soort zuurstoffabriek’, vertelt Rosko enthousiast. Van hoogtevrees heeft hij geen last, al is een bepaalde dosis hoogtevrees heel gezond, vindt hij. ‘Dat zorgt ervoor dat je geen onverantwoorde risico’s neemt.’

20170615 Groenbedrijf Lieveheersbeestjes (1).jpg
Rosko Webley: ‘Boven tussen het gebladerte is het een soort zuurstoffabriek.’

Oorlog in de boom

Samen met tien andere collega’s is hij verantwoordelijk voor het onderhoud en de zorg voor bomen in Den Haag. ‘Ons werk bestaat vooral uit snoeien, het bestrijden van plagen of zieke bomen verzorgen, bijvoorbeeld 8.000 iepen die we jaarlijks injecteren' (Stadskrant, pagina 2). Rosko en zijn collega’s weten alles over bomen en vinden het soms wel lastig dat mensen zonder kennis van zaken over hun werk oordelen. ‘Mensen worden soms heel emotioneel over bomen en dat is mooi. Ik ben ook 24/7 verliefd op bomen. Maar soms moet je ook handelen, bij ziekte of onveiligheid. Ik doe mijn werk met een warm hart, maar ook met een koel hoofd.’

College over mieren, larven en luizen

Rosko vertelt uitgebreid over de biologische bestrijding van bladluis met behulp van larven van lieveheersbeestjes. Maar ook over de relatie tussen de verschillende insecten die in de bomen leven. Denk aan mieren, lieveheersbeestjes en bladluizen die, in een strijd om te overleven, elkaar in een natuurlijk balans houden. In lindebomen zit veel bladluis. Mieren zijn gek op de suikers die de bladluis uitscheidt, en daar zitten lindebladeren vol mee. De lieveheersbeestjes zijn op hun beurt weer gek op bladluizen. Mieren en lieveheersbeestjes zijn dus natuurlijke vijanden van elkaar. ‘Kortom, het is echt oorlog boven in zo’n boom’, vertelt hij lachend. ‘Mensen vinden lieveheersbeestjes schattig, maar het zijn moordenaars onder de insecten.’

20170615 Groenbedrijf Lieveheersbeestjes (13).jpg
Lieveheersbeestjes zijn gek op luizen. Dit lieveheersbeestje is niet het soort dat uitgezet wordt in de Lindebomen aan het Lange Voorhout. Die is tweestippig.

Kleffe boel

Omdat de luizen die kleverige suikers uitpoepen (honingdauw) ontstaat er overlast. Straatmeubilair als bankjes en tafels, auto’s en fietsen komen ‘onder de plak’ te zitten. ‘En dan gaan zich op die honingdauw ook nog schimmels vormen en dat zorgt weer voor zwarte plekken, dat heet roetdauw’, licht de boomverzorger toe. ‘Ondernemers en inwoners worden daar vanzelfsprekend niet vrolijk van.’

Elk voorjaar tellen Rosko en zijn collega’s de insecten, in met name lindebomen waarin veel bladluizen leven. Op basis van die telling rekent een ecoloog uit hoeveel larven nodig zijn voor het verminderen van overlast. Deze larven worden op natuurlijke wijze gekweekt bij een speciaal bedrijf in Wageningen. De larven worden gekoeld bewaard en vervolgens met zakjes op circa 6 meter hoogte vastgemaakt in de boom. ‘Meestal doen we dat met een hoogwerker. Dat is efficiënter dan steeds omhoog te moeten klimmen, al is dat natuurlijk wel veel leuker’, knipoogt Rosko. ‘Ons werk trekt altijd veel bekijks, mensen vragen honderduit. Die vragen probeer ik altijd goed te beantwoorden, al is daar natuurlijk niet altijd tijd voor’, vertelt hij.

20170615 Groenbedrijf Lieveheersbeestjes (2).jpg
Rosko plaatst de zakjes met larven aan de bomen.

Een luizenmaaltje

Na het plaatsen van de zakjes met larven moet de natuur haar werk doen. De larven vreten zich vol met luizen. ‘De timing is echter essentieel’, waarschuwt hij. ‘Er moet veel bladluis zitten zodat lieveheersbeestjes zich goed vol kunnen eten, want anders sterven ze van de honger. Daarom doen we in de herfst altijd nog een check of de natuur haar werk wel goed heeft gedaan.’ Een larf kan wel 50 tot 100 luizen per dag eten. In een zakje zitten 250 larven. Per zakje worden dus tussen de 10 en 20.000 luizen per dag opgepeuzeld! Rosko en zijn collega’s hangen 65 zakjes op het Lange Voorhout, dus het aantal luizen vermindert echt met tienduizenden tegelijk. Het duurt 20 dagen voordat de larven ontpoppen tot een volwassen lieveheersbeestje. Ook deze volwassen dieren zijn dol op bladluis. ‘Een boom vol bladluis is als het ware een toprestaurant voor (de larven van) een lieveheersbeestje.’

In een zakje zitten 250 larven.
Een larf kan wel 50 tot 100 luizen per dag eten. Per zakje worden dus tussen de 10 en 20.000 luizen per dag opgepeuzeld!

Kostbare methode

De bestrijding van overlast van bladluizen wordt op verschillende locaties in Den Haag toegepast. Behalve op het Lange Voorhout, bijvoorbeeld ook op Plein 1813, in het centrum en in enkele  woonwijken waar heel veel overlast is. Dit project is een proef waarin boomdeskundigen, ecologen en een gespecialiseerd bedrijf goed samenwerken. ‘Daarnaast is de methode kostbaar, gemiddeld 30 euro per boom, dus het kan niet zo maar overal toegepast worden’, aldus Rosko.

Wist je dat…

  • … de luizenbestrijder in de lindebomen een inheems tweestippig lieveheersbeestje is? In het Latijns is de benaming ‘Adalia Bipunctia’.
  • … geen enkel diertje zoveel verschillende namen kent als het lieveheersbeestje? Het wordt ook wel een Mariakever, Heiligenkever, Lievevrouwenworpje, Hemelskoetje, Zonnekever of Gelukskever genoemd.
  • … ook jij deze ecologisch verantwoorde methode van bladluis bestrijden kunt toepassen? Er zijn verschillende bedrijfjes die zakjes met larven aanbieden. Je hoeft de zakjes alleen op te hangen in de plant of boom die last heeft van luis. De natuur doet de rest.
  • … de bomen op het Lange Voorhout er al heel lang staan? Op basis van historische foto’s weten we dat oudste bomen rond de 250 jaar oud (!) zijn op het Lange Voorhout: toen liepen er regenten met pruiken over deze mooie laan in Den Haag.
  • … Den Haag bijna 1.300 monumentale bomen heeft? Dat zijn bomen ouder dan 50 jaar of bijvoorbeeld een groep bomen op een bijzondere plek zoals op het Lange Voorhout.
  • … er een speciale wandelroute langs monumentale bomen in Den Haag is?

Meer informatie

Wil je meer weten over bomen en bomenprojecten in Den Haag? De gemeente Den Haag geeft ieder kwartaal bij het wisselen van de seizoenen een bomennieuwsbrief uit. Ook is er een Haagse bomenapp waarop je de straatbomen en monumentale bomen van Den Haag kunt zien.

Aangetaste of beschadigde boom? Meld het!

Zie je een boom die is aangetast of beschadigd? Meld dit dan via het Formulier Melding openbare ruimte of via telefoonnummer 14 070. Met een melding help je de gemeente en de bomen. Want snel optreden zorgt er vaak voor dat een boomziekte zich niet verder verspreidt of dat er onveilige situaties ontstaan.

Meer Editie070?

Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Bladluis bestrijden met … lieveheersbeestjes

Gepubliceerd op 16 juni 2017 Geschreven door Jan Jens Fotografie door Jurriaan Brobbel

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 15

16 juni 2017
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
15