Den Haag vanaf het water

Editie 14
170523MBWillemsvaart046.jpg

Wie wel eens langs de Haagse grachten wandelt zal het niet ontgaan zijn: er komen steeds meer boten op het water. Aan de recent weer opengemaakte gracht aan de Noordwal varen de rondvaartboten met regelmaat voorbij. Dat Den Haag over een grachtengordel beschikt, is te danken aan prins Maurits die in 1600 een succesvol plan wist in te dienen voor een verdedigingsgracht om Den Haag heen.

Ook onze tijd kent visionairs die oog hebben voor al het moois dat Den Haag vanaf het water te bieden heeft en die ijveren voor aanlegplaatsen en het openbreken van dichtgemaakte grachten. Een van die mensen is Chris Schram. Met steun van een paar andere enthousiastelingen liet hij begin deze eeuw de eerste boten weer door het Haagse water varen.

Maak het onbekende bemind en bekend

Chris is geboren en getogen in Den Haag en een wandelende encyclopedie van het Haagse erfgoed. Twintig jaar geleden zag hij dat Den Haag zoveel meer uit zijn water zou kunnen halen. Chris’ motto is: ‘als onbekend onbemind maakt, dan moet je het onbekende bekend en bemind maken'. En hij weet precies bij wie hij moet zijn om voor elkaar te krijgen dat de grachten beter benut kunnen worden. ‘Het zou ook fijn zijn als sommige bruggen wat hoger komen te liggen. Het voetgangersbruggetje bij het Hubertusviaduct is echt gevaarlijk, daar moet je bijna plat in de boot gaan liggen om je hoofd niet te stoten. Helaas heeft niet iedereen dat op tijd door.’

170523MBWillemsvaart258.jpg
De passagiers van de Willemsvaart worden altijd gewaarschuwd te bukken.

Open water

Chris laat de camera zien die hij altijd in zijn binnenzak heeft. Toen hij begin jaren ‘90 door ziekte aan huis gekluisterd was begon hij met het maken van een historische website over Den Haag die nog steeds online is. ‘De site is eigenlijk ontstaan doordat ik met mensen zat te chatten die meer wilden weten over waar ik woonde.' Toen Chris weer wat mobieler werd, is die site zijn vertrekpunt geweest voor veel wandelingen door de stad, en maakte hij ook de foto’s bij de teksten die hij al eerder schreef. Chris woonde een tijd in de Prinsestraat. Vanuit zijn raam zag hij de Noordwal. ‘Tot 1924 was daar een gracht, anno 2000 alleen een lelijke parkeerplaats. Toen ontstond het idee om meer grachten weer open te krijgen.’ Chris vertelt hoe hij in die jaren echt iedereen voor zijn ideeën warm probeerde te krijgen. Vaak stuitte dat op de constatering dat ‘er helemaal niet gevaren werd, en dat het dagdromerij was’.

Maar niets was minder waar. In 2000 organiseerden de bewoners van de Bierkade en het Groenewegje een Grachtenfestival. De bedoeling was dat de plaatselijke krant verslag zou doen van het muzikale feest. Dat haalde de krant niet, wel Chris’ visie om de grachten weer bevaarbaar te maken. Een journalist interviewde hem daarover. Niet veel later zat hij bij de stadsbestuurders aan tafel, die hij voorhield: ‘Den Haag heeft geld, dus doe het’ (de grachten openen, red). Chris zegt stellig: ‘Als iets er eenmaal is, vergeten de mensen wat het gekost heeft. Hoe langer je wacht, hoe minder er vaak mogelijk is. Daarom moet je soms doorpakken.’ Doorpakken deed Chris zelf ook: vijftien jaar geleden begon hij met twee anderen de eerste rondvaartorganisatie van Den Haag, de Ooievaart. En daar bleef het niet bij. Al jaren wilde hij weer naar Madurodam kunnen varen. De dam die in de jaren ‘60 bij de Dr Kuyperstraat was aangelegd, maakte dat onmogelijk. Chris heeft veel gedaan om uit te dokteren wat er nodig zou zijn om weer richting Scheveningen kunnen te varen. Op een oude foto in het Gemeentearchief vond hij het antwoord: ooit lagen er trappen bij de bruggen langs de Koninginnegracht, zodat schippers in- en uit konden stappen. Met dat idee is Chris naar de gemeente gegaan, die twee trappen heeft gemaakt: een bij de dam en een bij Madurodam. 

170523MBWillemsvaart222.jpg
Mede dankzij Chris zijn er nu twee trappen bijgekomen: een bij de dam en een bij Madurodam.

Via de gracht naar zee

Inmiddels was Chris in 2009 voor zichzelf begonnen met de Willemsvaart. Zijn eerste bootje, waar twaalf man in konden, kocht hij met geleend geld. Toen ging het snel. Op zijn eerste vaardag had hij 50 passagiers en aan het eind van het jaar hadden 2.100 mensen een vaartocht gemaakt. Chris vertelt dat passagiers vooral naar zee wilden. Na lobbywerk kwamen er meer aanlegplaatsen en werd Scheveningen weer goed bereikbaar. Een jaar na de start kon hij er, na het terugbetalen van de lening, een tweede boot bijkopen. Chris vaart het hele jaar door, behalve in januari en februari. Inmiddels zijn de oude boten vervangen door twee nieuwere exemplaren waar 23 personen in kunnen: de Koning Willem I en Koning Willen II. Chris’ ogen glimmen als hij over de vele tochten vertelt: met 32 aanlegplaatsen in de stad kan hij bijna overal passagiers halen en brengen. Hij komt op de Binckhorst en bij de Reinkenstraat. Dat doet hij niet meer alleen, de Willemsvaart heeft een enthousiast team schippers en gidsen. ‘Met kleinere boten kun je ook echt prachtig door Benoordenhout varen, langs Clingendael en het Maerlant Lyceum. Ik vind het mooi dat steeds meer mensen van het water kunnen genieten.' 

170523MBWillemsvaart105.jpg
De Willemsvaart trekt altijd veel bekijks.

Vijftig landen zien de Haagse grachten

Als Scheveningen in 2018 200 jaar bestaat, gaat Chris een paar spectaculaire tochten organiseren. De voorbereidingen zijn in volle gang. Chris vertelt dat je elke dag zo veel bijzonders meemaakt: op 4 mei voer hij met een boot vol mensen naar de kinderherdenking in Madurodam en in diezelfde week heeft hij twee oude, Indische rockers naar het Indisch Monument gevaren. Die vaartocht is volgend jaar februari in de bioscopen te zien. En in Househunters, een Amerikaanse reality serie die in 50 landen wordt uitgezonden, laat Chris nieuwe bewoners van Den Haag de stad vanaf het water zien.

Toekomstwens

‘Het lijkt me geweldig als er bij Centraal Station een aanlegplaats komt voor sloepjes en een plek waar je kano’s kunt huren en een mobiele koffiekar. Die plek verdient echt meer leven. En ook het Piet Heinplein mag een open, een gracht daar zou fantastisch zijn.' Chris doet een oproep aan de lezers van Editie070: ‘Wat heb jij voor wensen voor de Haagse grachten?’ Laat het de redactie weten door een mail te sturen naar editie070@denhaag.nl.

170523MBWillemsvaart183.jpg
De Willemsvaart vaart het hele jaar door, behalve in januari en februari.

Wist je dat…

  • … de Haagse Beek gegraven is voor de aanvoer van water uit de duinen? En dat het Spui is gegraven om het water weer af te voeren? Den Haag ligt niet aan een rivier en dus is er geen natuurlijke doorstroming van het water.
  • … de grachten vaak gedempt zijn vanwege de stankoverlast? In 1897 werd gestart met de aanleg van gemeentelijke riolering.
  •  … de grachten heel belangrijk waren voor de handel: zo werd sinds 1902 groente uit het Westland aangevoerd op de Noordwal of Veenkade. Daar was tot 1932 de groente-en fruitmarkt.
  • ... De Willemsvaart is vernoemd naar Koning Willem I, die de Koninginnegracht liet graven richting zee.

Meer informatie

Wil je weten wat de gemeente de komende jaren op en rond het water doet? Bekijk dan eens het Actieprogramma Binnenwater.  

Bronnen

  • Wim de Koning Gans, Het Haagse Grachtenboek, de waterwegen van het centrum in oude foto’s 1855-11950 (uitgeverij De Koning Gans, 1999)
  • De website van Chris Schram: historie.hdpnet.nl

     

    Meer Editie070?

    Wil je meer verhalen lezen over de stad? Bekijk dan ook de andere verhalen op Editie070.

Den Haag vanaf het water

Gepubliceerd op 02 juni 2017 Geschreven door Esther Andoetoe Fotografie door Martijn Beekman

Heb jij een idee voor een verhaal op Editie070?

Editie 14

02 juni 2017
Alle edities Sluiten X
Meer artikelen?
14